วิถีสุขภาพ
โดย…พินิจ จันทร
วันเสาร์ที่ 2 ตุลาคม 2564
กัญชากับตำรายาไทยโบราณ
ในจารึกวัดโพธิ์พบว่ายาไทยผสมกัญชา มีทั้งหมด 9 ตำรับ ดังต่อไปนี้
1.ยาอินทร์ประสิทธิ์ แก้ลมบำรุงหัวใจ
2.ยาแผ้วฟ้า แก้ละอองไอในปากและคอ
3.ยากำลังราชสีห์ บำรุงโลหิต
4.ยาประสะน้ำมะนาว แก้หอบหืด แก้ไอ
5.ยาฆ้องไชย แก้เสียงแหบแห้ง เสมหะเหนียว
6.ยาประคบแก้ปวดเมื่อย คลายเส้น ฟกบวมเคล็ดขัดยอก
7.ยาพรหมพักตร์ ขับเลือดเสีย
8.ยาสนั่นไตรภพ แก้กษัยขับลม
9.ยาหทัยวาตาธิคุณ แก้โรคลม
จารึกตำรับกัญชายาโบราณ
สำหรับสูตรตำรับสนั่นไตรภพ ในอดีตทางการแพทย์แผนไทยมีการนำกัญชามาผสมเพื่อใช้ในการบำบัดโรคได้ (อ่านรายละเอียดในบทต่อไปในเล่ม) โดย
เบื้องต้นมี 4 ตำรับ คือ ตำรับศุขไสยาศน์ ตำรับทำลายพระสุเมรุ ตำรับน้ำมันสนั่นไตรภพ และตำรับทัพยาธิคุณ เพื่อใช้ทางการแพทย์ เพื่อทำการศึกษาและดูผลจากการรักษา ที่สำคัญ คือ วิธีการควบคุมกัญชาเพื่อใช้เป็นยาจะต้องทำอย่างวงจำกัดด้วย ซึ่งในทางการแพทย์แผนปัจจุบันยอมรับแล้วว่ากัญชาใช้ทางการแพทย์ หลักๆ คือการเกร็งของกล้ามเนื้อ การชักต่างๆ กลุ่มแก้ปวด ของกลุ่มมะเร็งต่างๆ
อนุญาต 16 ตำรับยาไทยเข้ากัญชา
ร่างประกาศกระทรวงสาธารณสุข (สธ.) กำหนดผู้ประกอบวิชาชีพการแพทย์แผนไทยและหมอพื้นบ้านตามกฎหมายว่าด้วยวิชาชีพการแพทย์แผนไทยที่จะสามารถปรุงและสั่งจ่ายตำรับยาที่มีกัญชาปรุงผสมอยู่ได้ กำหนดไว้ชัดเจนว่าผู้ประกอบวิชาชีพการแพทย์แผนไทย โดยหมอพื้นบ้านต้องมีคุณสมบัติ
- เป็นผู้ประกอบวิชาชีพตามกฎหมาย
- ต้องผ่านการอบรมหลักสูตรการใช้ตำรับยาที่มีกัญชาปรุงผสมอยู่ของสธ. หรือหลักสูตรที่ สธ. หรือสภาวิชาชีพการแพทย์แผนไทยรับรอง
- ในการปรุงหรือสั่งจ่ายยาต้องดำเนินการภายใต้สถานพยาบาลรัฐ
ส่วนหมอพื้นบ้านต้องผ่านการอบรมหลักสูตรเช่นเดียวกัน และใช้ความรู้ความสามารถเฉพาะภายในเขตพื้นที่ชุมชนท้องที่ที่ได้รับการรับรองหรือมีภูมิลำเนาหรือมีถิ่นที่อยู่ที่ได้รับการรับรอง
นอกจากนี้ร่างประกาศ สธ. เรื่อง กำหนดตำรับยาเสพติดให้โทษในประเภท 5 ที่มีกัญชาปรุงผสมอยู่ ที่ให้เสพเพื่อรักษาโรคหรือการศึกษาวิจัยได้ กำหนดว่าตำรับที่ให้เสพเพื่อการรักษาโรคหรือการศึกษาวิจัย ในส่วนของแพทย์แผนไทย ประกอบด้วย ตำรับที่หมอพื้นบ้านปรุงขึ้นจากองค์ความรู้และภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยที่ชัดเจน และได้รับการรับรองจากรมการแพทย์แผนไทย
ทั้งนี้วัตถุดิบจากกัญชาต้องไม่สามารถแยกเป็นช่อดอก ใบเพื่อนำไปใช้ในทางที่ผิดได้ และตำรับยาแผนไทยที่กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกแนะนำเบื้องต้นมี 16 ตำรับได้แก่
1.ยาอัคคีนีวคณะ
2.ยาศุขไสยาศน์
3.ยาแก้ลมเนาวนารีวาโย
4.ยาน้ำมันสนั่นไตรภพ
5.ยาแก้ลมขึ้นเบื้องสูง
6.ยาไฟอาวุธ
7.ยาแก้นอนไม่หลับ/ยาแก้ไข้ผอมเหลือง
8.ยาแก้สัณฑฆาต กล่อนแห้ง
9.ยาอัมฤตโอสถ
10.ยาอภัยสาลี
11.ยาแก้ลมแก้เส้น
12.ยาแก้โรคจิต
13.ยาไพสาลี
14.ยาทาริดสีดวงทวารหนักและโรคผิวหนัง
15.ยาทำลายกระสุเมรุ และ
16.ยาทัพยาธิคุณ
โดยตำรับทั้งหมดมีที่มาจาก คัมภีร์ธาตุพระนารายน์ ตำรายาศิลาจารึกในวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม แพทย์ศาสตร์ส่งเคราะห์ เล่ม 1-2 พระยาพิศณุประสาทเวช เวชศึกษาพระยาพิศณุประสาทเวช เวชศาสตร์วัณ์ณณา อายุรเวทศึกษา (ขุนนิทเทสสุขกิจ) เล่ม 2 และคัมภีร์แพทย์ไทยแผนโบราณ เล่ม 2 ขุนโสภิตบรรณลักษณ์
(ตอนต่อไป : วิจัย 4 ตำรับยาแผนไทยกัญชา)
