เมื่อวันที่ 10 เมษายน 65 ผู้สื่อข่าวรายงาน บริเวณริมถนน สาย 217 บ้านหัวสะพาน ต.คำเขื่อนแก้ว อ.สิรินธร จ.อุบลราชธานี มึชาวบ้านเก็บของป่ามาวางขายตามเพิงริมถนน มึทั้ง แมงกีนูนป่า ไข่มดแดง ดอกกระเจียวป่า หมาแงว(ลิ้นจึ่ป่า) และลูกคุย หรือหมากยาง สนนราคาแพง แค่พวงละ 50 บาทโดยคนทั่วไปหรือเด็กรุ่นใหม่ในปัจจุบัน มักไม่ค่อยได้ชิม เพราะต้องหามาจากป่า และออกเฉพาะเดือนมีนาคมถึงเมษายนของทุกปี
สำหรับ ลูกคุย เรียกชื่อตามท้องถิ่น ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ศรีสะเกษ อุบลราชธนี สุรินทร์ เรียกหมายาง ส่วนภาคกลาง เรียก กะตังกะติ้ว ส่วน คุยกาย คุยช้าง จ.ปราจีนบุรี และปัตตานี เรียก คุยหนัง อีคุย อยู่ในวงศ์ Apocynaceae
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ไม้เถาเนื้อแข็ง รอเลื้อยขนาดใหญ่ มีมือเกาะ เลื้อยได้ไกล 10-15 เมตร แตกกิ่งจำนวนมาก เปลือกต้นสีน้ำตาล ทุกส่วนของต้นมีน้ำยางสีขาวขุ่น ผลเดี่ยวแบบผลสดมีเนื้อหลายเมล็ด ทรงกลมหรือรูปไข่ ขนาด 5.8-7.2 ซม. เปลือกผลค่อนข้างหนา สีเขียว ผิวเกลี้ยง เมื่อสุกสีเหลืองถึงส้ม มีน้ำยางสีขาวมาก ก้านผลยาว 0.8-1.2 ซม. มีขนเล็กน้อย เมล็ดรูปไข่ กว้าง 1.2-1.6 ซม. ยาว 1.9-2.8 ซม. เนื้อผลลื่นติดกับเมล็ด เปลือกหุ้มผลมีน้ำยางมาก ลักษณะเหนียวสีขาว มีเมล็ดประมาณ 1-3 เมล็ด ผลสุกรับประทานได้มีรสเปรี้ยวอมหวาน พบตามป่าดิบแล้ง ป่าดิบชื้น ป่าเบญจพรรณ
สรรพคุณทางยา ลดอาการท้องผูก ผลสุกใช้รับประทาน ช่วยหล่อลื่นลำไส้ ทำให้ขับถ่ายได้สะดวก – แก้ตับพิการ ลำต้นใช้ต้มกับน้ำดื่มเป็นยาแก้น้ำเหลืองเสีย ตำรับยาพื้นบ้านภาคใต้จะใช้ลำต้นนำมาต้มกับน้ำดื่มเป็นยาทาแผล ใช้ผลดิบตากแห้งย่างไฟ แล้วป่นนำมาผสมกับน้ำ ใช้ทาแผลพุพองหายชงัดนักแล.
ไชยรัตน์ ส้มฉุน รายงาน
