ตำรับยาสมุนไพรแก้ริดสีดวงทวาร ยาระบาย ยาถ่าย
————————————————
รงทอง(รง)
รงทอง(รง) เป็นไม้ยืนต้น สูง 12-15 เมตร ทุกส่วนมียางเหลือง ใบเดี่ยวเรียงตรงข้าม รูปไข่ กว้าง 4-6 ซม. ยาว 8-14 ซม. สีเขียวเข้ม ดอกช่อ ออกเป็นกระจุกเล็ก ๆ ที่ซอกใบ กลีบดอกสีเหลือง ผล เป็นผลสด
ประโยชน์ทางสมุนไพร ใช้เป็นยาถ่ายอย่างแรง
วิธีใช้ ใช้ยางจากลำต้นแล้วห่อด้วยใบข่าและใบบัวหลวง ปิ้งไฟจน
กรอบ(เพื่อลดความแรงลง) นำมาบดเป็นผงชงน้ำดื่ม
————————————–
ตองแตก หรือตองแต่ ถ่อนดี ทนดี นองป้อม ลอมปอม เป็นไม้พุ่มขนาดเล็ก สูง 1-2 เมตร ยอดอ่อนมีขน ใบเดี่ยว เรียงสลับ ใบที่บริเวณยอดรูปใบหอกหรือรูปวงรี กว้าง 3-4 ซม. ยาว 6-7 ซม. ใบที่บริเวณโคนต้นมักมีขอบหยักเว้าเป็น 3-5 แฉก รูปขอบขนานแกมรูปไข่ กว้าง 7-8 ซม. ยาว 15-18 ซม. ดอกช่อ แยกเพศอยู่บนต้นเดียวกัน หรือบนช่อเดียวกัน ออกที่ซอกใบ ดอกตัวผู้มีจำนวนมาก อยู่ตอนบนของช่อ ไม่มีกลีบดอก กลีบเลี้ยงสีเหลืองแกมเขียว 4-5 กลีบ ดอกตัวเมียออกที่โคนช่อ ไม่มีกลีบดอก ผลแห้ง แตกได้ มี 3 พู
ประโยชน์ทางสมุนไพร ราก – เป็นยาถ่าย ถ่ายไม่ร้ายแรงนัก ถ่ายลมเป็นพิษ ถ่ายพิษ
พรรดึก ถ่ายเสมหะเป็นพิษ (และมีคุณคล้ายหัวดองดึง) ถ่ายแก้น้ำดีซ่าน / ใบ, เมล็ด – เป็นยาถ่าย ยาถ่ายพยาธิ แก้ฟกบวม/ เมล็ด – เป็นยาถ่ายแรงมาก(ไม่นิยมใช้)
วิธีใช้ ใช้ใบ 2-4 ใบ หรือ ราก 1 หยิบมือ ยาไทยนิยมใช้ราก 1 หยิบมือ ต้มกับน้ำ 1 ถ้วยแก้ว เติมเกลือเล็กน้อยดื่มเป็นยาถ่าย ยาถ่ายพยาธิ
————————————–
บานบุรีเหลือง เป็นไม้พุ่มแกมเถา ทุกส่วนมีน้ำยางขาว ใบเดี่ยว เรียงตรงข้ามหรือเรียงรอบข้อ ๆ ละ 3-4 ใบ รูปขอบขนานหรือรูปใบหอก กว้าง 4-5 ซม. ยาว 8-15 ซม. ดอกช่อ ออกเป็นกระจุกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีเหลือง เชื่อมติดกันเป็นหลอด ผลกลม มีหนาม แตกได้
ประโยชน์ทางสมุนไพร ในปัจจุบันได้มีการศึกษาฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาของบานบุรีพบว่ามี
ฤทธิ์เป็นยาระบาย ทำให้กล้ามเนื้อของลำไส้หดเกร็ง ซึ่งสอดคล้องกับตำรายาแผนโบราณ (ข้อควรระวัง-ทุกๆส่วนของต้นบานบุรีเหลือง ถ้านำมาใช้มากๆ จะเป็นยาถ่าย อย่างแรงและทำให้อาเจียนได้)
เปลือกและยาง -ใช้ในปริมาณเล็กน้อย(โดยการนำมาต้มดื่ม) เป็นยาถ่าย ถ้าใช้มากๆ จะเป็นพิษทำให้เกิดอาการท้องเสีย
ต้น ใช้ในปริมาณเล็กน้อย(โดยการนำมาต้มดื่ม) ถ้าใช้มากๆจะเป็นยาถ่ายอย่างแรงและทำให้อาเจียนได้
ใบ ใช้ในปริมาณเล็กน้อย(โดยการนำมาต้มดื่ม) เป็นยาถ่าย รักษาอาการจุกเสียด
————————————–
มะกา เป็นไม้ยืนต้น สูง 5-10 เมตร ลำต้นเรียบ ใบเดี่ยว เรียงสลับในระนาบเดียวกัน รูปวงรีหรือรูปไข่กลับ กว้าง 3-8 ซม. ยาว 8-21 ซม. หลังใบสีเขียวอ่อน ท้องใบสีจางกว่า ก้านใบสั้นโป่งพองออก ดอกช่อ ออกเป็นกระจุกที่ซอกใบหรือตามกิ่ง แยกเพศอยู่ในช่อเดียวกัน ผลสด ค่อนข้างกลม
ประโยชน์ทางสมุนไพร แก้กระษัยไตพิการ ฟอกโลหิต ระบายอุจจาระธาตุ ขับเสมหะ
ถ่ายเสมหะและโลหิต ถ่ายพิษตานซาง ถ่ายพิษไข้ ชักลมเบื้องสูงลงสู่เบื้องต่ำ ใบสดต้องปิ้งไฟก่อนเพื่อไม่ให้ไซร้ท้อง
ใบ ใช้เป็นยาระบายอย่างอ่อน โดยนำใบสดหรือแห้ง ปิ้งไฟพอกรอบ
ขนาด 1.5-2 กรัม ชงน้ำเดือด แช่ไว้ประมาณ 10-20 นาที ดื่มก่อนนอน อาการข้างเคียงคือ ปวดมวนท้อง คลื่นไส้
