นายณฤทธิ์ บุญชัย รองอธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ พร้อมด้วยนายณัฐพล แป้นนอก ผู้ตรวจราชการกรม เขตตรวจราชการที่ 9 , 11 และ 13 และนายสาธิต ปานขำ เลขานุการกรม นำคณะสื่อมวลชนและเจ้าหน้าที่ลงพื้นที่ติดตามการดำเนินงานของสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนเลิงฮังสามัคคี จำกัด แห่งบ้านโคกสะอาด ต.อุ่มจาน อ.กุสุมาลย์ จ.สกลนคร ถือเป็นหนึ่งในสถาบันการเงินชุมชนภาคประชาชนที่มีบทบาทอย่างมากในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของเกษตรกรและคนในชุมชน โดยจุดเริ่มต้นจากความเดือดร้อนของชาวบ้านในอดีตที่ประสบปัญหาขาดแคลนทุนทรัพย์ในการทำการเกษตร แต่การเข้าถึงแหล่งทุนในระบบธนาคารเป็นไปได้ยาก เนื่องจากขาดหลักทรัพย์ค้ำประกันส่งผลให้ชาวบ้านต้องพึ่งพาหนี้นอกระบบที่มีอัตราดอกเบี้ยสูง
แกนนำชุมชนและชาวบ้าน จึงร่วมศึกษาแนวคิดการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์แบบเครดิตยูเนี่ยน โดยเน้นหลักการช่วยตนเองและช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ด้วยการรณรงค์ให้สมาชิกสะสมเงินอย่างสม่ำเสมอในรูปแบบของหุ้น ส่งเสริมการออมสร้างวินัยทางการเงินให้แก่คนในชุมชนทุกวัย เน้นการออมทีละเล็กละน้อยและบริการสินเชื่อปล่อยกู้ที่เป็นธรรม เพื่อนำไปประกอบอาชีพการเกษตรทำไร่ทำนาเลี้ยงสัตว์และขยายกิจการร้านค้าในท้องถิ่น แล้วนำกำไรสุทธิมาจัดสรรเป็นทุนสวัสดิการแก่สมาชิก เช่น เงินช่วยเหลือเจ็บไข้ได้ป่วยและเสียชีวิต รวมถึงทุนการศึกษาบุตรหลานของสมาชิก
นายดาวิทย์ พุทธิไสย ประธานกรรมการสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนเลิงฮังสามัคดี จำกัด อดีตครูโรงเรียน บ้านโคกสะอาด หัวเรี่ยวหัวแรงสำคัญในการจัดตั้งสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนเลิงฮังสามัคคี จำกัด เมื่อปี 2541 ซึ่งก่อนหน้านั้นตั้งแต่ปี 2525 มีกลุ่มอยู่แล้วชื่อว่า “กลุ่มเครือข่ายเครดิตยูเนี่ยนบ้านโคกสะอาด” ด้วยความที่เป็นชาวบ้านไม่มีความรู้เรื่องการบริหารจัดการ โดยเฉพาะเรื่องบัญชี การดำเนินงานจึงล้มลุกคลุกคลานมาโดยตลอด ก่อนที่เด็กนักเรียนกลุ่มหนึ่งที่เคยดำเนินการกิจกรรมสหกรณ์โรงเรียนบ้านโคกสะอาดเข้ามาดูแลดูแลระบบบัญชีและมีคณะกรรมการสหกรณ์ฯเป็นตัวจักรในการขับเคลื่อน จนสามารถดำเนินการมาจนถึงวันนี้
“ช่วงนั้นผมเป็นครูโรงเรียนบ้านโคกสะอาดในหมู่บ้าน เนื่องจากว่าเราเป็นครูพอทำเรื่องพวกนี้ได้ พอดีมีเด็กนักเรียนป.6 ที่จะจบออกไป 7คน เคยทำสหกรณ์ในโรงเรียนก็เอามาบูรณาการกลุ่มเครดิตยูเนี่ยนบ้าน โคกสะอาด จนเป็นรูปเป็นร่างมีคณะกรรมการ มีระบบบัญชีขึ้นมา พอปี2541 ก็จดทะเบียนจัดตั้งเป็นสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนเลิงฮังสามัคคีขึ้นมาแทนกลุ่มเดิม”ประธานสหกรณ์ฯคนเดิมเผยที่มา
หลังพัฒนาตัวเองมาเรื่อย ๆ ตามระบบ มีผลประกอบการดีขึ้นตามลำดับ จากสมาชิกในหมู่บ้านที่มีแค่ 80 หลังคาเรือน ก็มาถึงทางตันทำให้กระบวนการกู้ยืมต่าง ๆ ไปต่อไม่ได้ จึงเป็นต้องขยายไปยังหมู่บ้านใกล้เคียง ปัจจุบันมีสมาชิกจำนวน 2,933 ราย มีบัญชีเงินฝาก-เงินกู้ บัญชีสะสมค่าหุ้นรวมกว่า 6,000 บัญชี ครอบคลุมพื้นที่ 20 หมู่บ้าน ในอ.กุสุมาลย์ จ.สกลนคร มีทุนหมุนเวียนกว่า 128 ล้านบาท
“จุดเด่นของเราไม่ได้พึ่งเงินกู้จากข้างนอกเลย เราเคยกู้เงินกองทุนพัฒนาสหกรณ์ (กพส.) ของกรมส่งเสริมสหกรณ์ เคยกู้เงินชุมนุมสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนฯ แต่ปัจจุบันไม่มีแล้วพยายามเติบโตด้วยเงินทุนของตัวเอง ด้วยการระดมหุ้มระดมเงินฝาก แม้แต่สร้างสำนักงาน 12 ล้านบาท เราก็ไม่กู้ใช้วิธีระดมเงินฝาก ปัญหาหนี้เสียมีน้อยมาก มีแค่ 1.24 % สมาชิกส่วนใหญ่มีวินัยทางการเงิน” นายดาวิทย์ระบุ
ประธานกรรมการสหกรณ์ฯคนเดิมกล่าวถึงการกู้เงิน กพส.ของกรมส่งสริมสหกรณ์ในอดีตว่า มีส่วนสำคัญอย่างมากในการนำมาต่อยอดส่งเสริมอาชีพแก่สมาชิกมาจนถึงทุกวันนี้ เนื่องจากสหกรณ์ฯกู้เงิน กพส.ในอัตราดอกเบี้ยร้อยละ 1 แล้วนำมาปล่อยให้สมาชิกในอัตราร้อยละ 3 เพื่อนำไปลงทุนด้านการเกษตรตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง รวมถึงการติดตั้งแผงไฟฟ้าโซล่าเซลล์ในไร่นาเพื่อลดต้นทุนการผลิต สหกรณ์ถือว่าเป็นแนวคิดที่ดีและนำมาต่อยอดมาจนถึงทุกวันนี้ ในขณะที่อัตราดอกเบี้ยเงินกู้ปกติของสหกรณ์อยู่ที่ร้อยละ 12 ต่อปี แต่ถ้าสมาชิก มีวินัยการเงินและเครดิตดี เราคิดอัตราดอกเบี้ยร้อยละ 6 ต่อปี และเฉพาะกลุ่มเปราะบางคิดอัตราร้อยละ 5 ต่อปี
“สมาชิกที่ทำไร่ทำนาต้องการเงินกู้ระยะสั้น เมื่อตอนนั้น 10 กว่าปีที่แล้ว สหกรณ์ไปกู้เงินจากกองทุนพัฒนาสหกรณ์ ดอกเบี้ยร้อยละ 1 แล้วนำมาปล่อยให้สมาชิกไม่เกินร้อยละ 3 ตามระเบียบที่ กพส.กำหนด ถือว่าประสบความสำเร็จอย่างมาก วันนี้ถึงแม้เราไม่กู้กพส.แล้ว แต่เราใช้แนวทางนี้ปล่อยกู้ให้สมาชิกเหมือนเดิมโดยใช้เงินทุนของเราเอง” นายดาวิทย์ กล่าว
ประธานสหกรณ์ฯคนเดิมยอมรับว่า ก่อนการปล่อยกู้แก่สมาชิกจะต้องให้สมาชิกรวมกันจัดตั้งกลุ่มอาชีพตามความถนัดของตัวเอง จากนั้นสหกรณ์จะประสานหน่วยงานภาครัฐ เอกชน ตลอดจนสถาบันการศึกษา เข้ามาถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านต่าง ๆ เช่น มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตเฉลิมพระเกียรติสกลนคร มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร เพื่อเตรียมความพร้อมด้านอาชีพแก่สมาชิก จนเกิดเป็นกลุ่มอนุรักษ์พันธุ์ข้าวพื้นเมืองหอมดอกฮัง มีพันธุ์ข้าวมากกว่า 300 สายพันธุ์ โดยส่งเสริมสมาชิกทำเป็นกลุ่มวิสาหกิจชุมชนต่าง ๆ โดยสหกรณ์จะสนับสนุนด้านเงินทุนให้กับกลุ่มและสมาชิกของกลุ่ม เนื่องจากสมาชิกกลุ่มและสมาชิกสหกรณ์ เป็นคนกลุ่มเดียวกัน มีผลิตภัณฑ์แปรรูปจากข้าว อาทิ สบู่ข้าว น้ำมันรำข้าว แชมพู ครีมบำรุงผิวและอีกมากมาย โดยสมาชิกที่ทำนาปลูกข้าวพื้นเมืองหอมดอกฮัง จะทำนาแบบประณีตดั้งเดิมเป็นเกษตรอินทรีย์ 100%
“สหกรณ์ฯมีสมาชิกเครือข่าย 20 กลุ่มหมู่บ้าน แต่ละหมู่บ้านเขาสนใจอาชีพอะไรก็รวมตัวกันตั้งเป็น กลุ่มวิสาหกิจชุมชน ตอนนี้มีประมาณ 5 หมู่บ้าน เช่น กลุ่มชาผักหวาน เพิ่งเริ่มมาไม่นาน กลุ่มผลิตภัณฑ์จากผ้าพื้นเมือง กลุ่มทำผ้าย้อมคราม กลุ่มทำหมอนขิด กลุ่มผลิตผ้าขาวม้า แล้วก็กลุ่มผลิตปุ๋ยอินทรีย์ โดยที่สหกรณ์ฯจะสนับสนุนด้านแหล่งทุน พาสมาชิกไปศึกษาดูงานตามที่ต่าง ๆ แล้วเชิญอาจารย์สถาบันการศึกษามาถ่ายทอดองค์ความรู้ ในสาขาอาชีพที่กลุ่มสมาชิกสนใจ” นายดาวิทย์ กล่าว
อย่างไรก็ตามประธานกรรมการสหกรณ์ฯ ยังได้แจงกรณีเกิดปัญหาการทุจริตในสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน ต่าง ๆ ตามที่เป็นข่าว โดยยืนยันว่าจะไม่ให้เหตุการณ์เช่นนี้เกิดขึ้นกับสหกรณ์ฯเป็นอันขาด เนื่องจากเราได้เน้นย้ำเรื่องการบริหารงานที่โปร่งใส มีธรรมาภิบาล สมาชิกสามารถตรวจสอบได้ในทุกขั้นตอน ซึ่งที่ผ่านมาสหกรณ์ได้รับรางวัลอย่างต่อเนื่อง โดยรางวัลที่ภูมิใจที่สุด ได้แก่ สหกรณ์ดีเด่นแห่งชาติ ประจำปี 2565 ได้รับพระราชทาน โล่รางวัลในงานพระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ และรางวัลการขับเคลื่อนปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในสหกรณ์และกลุ่มเกษตรกรระดับประเทศ ประจำปี 2566 และได้ผ่านการประเมินให้เป็นองค์กรทางการเงินที่มีความมั่นคง และได้รับการจัดระดับชั้นความเข้มแข็งสหกรณ์ อยู่ในระดับชั้น 1
ด้านนางสาววัชรี ปุกหุต สหกรณ์จังหวัดสกลนคร กล่าวเสริมว่า ปัจจุบันจังหวัดสกลนครมีสหกรณ์ ทั้งสิ้น 89 แห่ง มีสมาชิกทั้งสิ้น 175,283 ราย มีปริมาณธุรกิจรวมของสหกรณ์กว่า 37,967 ล้านบาท และมีกลุ่มเกษตรกร 77 กลุ่ม มีสมาชิกทั้งสิ้น 6,135 คน ปริมาณธุรกิจรวมของกลุ่มเกษตรกรกว่า 241 ล้านบาท โดยเฉพาะสหกรณ์เครดินยูเนี่ยนเลิงฮังสามัคคี จำกัด ที่มีความโดดเด่นในเรื่องความร่วมมือร่วมแรงร่วมใจจากคณะกรรมการฯและสมาชิกสหกรณ์สูงมาก สหกรณ์จึงไม่ค่อยมีปัญหาในเรื่องหนี้ค้างชำระ เนื่องจากสมาชิกมีรายได้เพียงพอสามารถส่งคืนเงินได้ตามเวลาที่กำหนด
สหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนเลิงฮังสามัคคี จำกัด จังหวัดสกลนคร จึงถือเป็นเสาหลักเศรษฐกิจชุมชนของคน ในตำบลอุ่มจาน ที่ช่วยลดปัญหาหนี้นอกระบบ และสร้างความเข้มแข็งให้ชุมชนสามารถพึ่งพาตัวเองได้อย่างยั่งยืนตามแนวทางของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงอย่างแท้จริง
