เฝ้าระวัง ‘โรคปอดอักเสบจากไวรัส RSV’ ช่วงฤดูฝน ผู้สูงอายุเสี่ยงภาวะแทรกซ้อนรุนแรง

เมื่อประเทศไทยเข้าสู่ฤดูฝน โรคติดเชื้อระบบทางเดินหายใจมักพบได้บ่อยขึ้น เนื่องจากสภาพอากาศที่ชื้นทำให้เชื้อโรคแพร่กระจายได้ง่าย กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข จึงจัดให้โรคปอดอักเสบ โรคติดเชื้ออาร์เอสวี โรคไข้หวัดใหญ่ และโรคโควิด-19 เป็นกลุ่มโรคที่ต้องเฝ้าระวังในช่วงฤดูฝนปี 2569 โดยเฉพาะในเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง และผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน โรคปอด โรคหัวใจ ซึ่งมีความเสี่ยงต่อการเกิดอาการรุนแรงและภาวะแทรกซ้อนมากกว่าประชาชนทั่วไป

ข้อมูลจากรายงานสถานการณ์โรคติดเชื้อไวรัสอาร์เอสวี (Respiratory Syncytial Virus RSV) ของกรมควบคุมโรค ระบุว่า การติดเชื้อ RSV ในประเทศไทยมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง โดยข้อมูลจากระบบเฝ้าระวังโรคดิจิทัล (Digital Disease Surveillance: DDS) ระหว่างวันที่ 1 มกราคม-30 เมษายน 2569 พบผู้ป่วยสะสม 1,792 ราย คิดเป็นอัตราป่วย 17.358 ต่อประชากรแสนคน แม้ยังไม่มีรายงานผู้เสียชีวิต แต่ RSV ยังคงเป็นโรคติดเชื้อทางเดินหายใจที่ต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิดในช่วงฤดูฝน

แม้โรคปอดอักเสบจากไวรัส RSV มักถูกมองว่าเป็นโรคในเด็กเล็ก แต่ข้อมูลของกรมควบคุมโรคระบุว่าการติดเชื้อ RSV สามารถเกิดขึ้นได้ในทุกช่วงวัย และก่อให้เกิดการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจ หากการติดเชื้อลุกลามสู่ระบบทางเดินหายใจส่วนล่าง อาจนำไปสู่โรคปอดอักเสบจากไวรัส RSV ภาวะแทรกซ้อนรุนแรง และอาจจำเป็นต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล โดยเฉพาะในผู้สูงอายุและผู้ที่มีโรคประจำตัวเรื้อรัง เช่น เบาหวาน โรคปอด โรคหัวใจ หรือผู้ที่มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง ขณะที่ข้อมูลจากกองระบาดวิทยา ระหว่างวันที่ 1 มกราคม–26 กุมภาพันธ์ 2569 พบผู้ป่วยปอดอักเสบสะสม 63,511 ราย มีผู้เสียชีวิต 73 ราย โดยผู้มีอายุ 60 ปีขึ้นไป มีอัตราป่วยสูงถึง 237.70 ต่อประชากรแสนคน ผู้สูงอายุจึงเป็นกลุ่มที่ต้องเฝ้าระวังโรคปอดอักเสบเป็นพิเศษ

ประเทศไทยมักพบการติดเชื้อ RSV เพิ่มขึ้นในช่วงฤดูฝนและฤดูหนาว ซึ่งเป็นช่วงเวลาเดียวกับฤดูกาลระบาดของโรคไข้หวัดใหญ่ โดยเชื้อสามารถแพร่กระจายผ่านละอองฝอยจากการไอหรือจาม การสัมผัสสารคัดหลั่งของผู้ติดเชื้อ รวมถึงพื้นผิวที่ปนเปื้อนเชื้อ ซึ่งเชื้อไวรัสสามารถมีชีวิตอยู่ภายนอกร่างกายได้หลายชั่วโมง ส่งผลให้เกิดการแพร่เชื้อได้ง่ายทั้งในครอบครัว ชุมชน และสถานพยาบาล

กรมควบคุมโรคแนะนำให้ประชาชนดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคลอย่างสม่ำเสมอ โดยล้างมือด้วยสบู่หรือเจลแอลกอฮอล์ สวมหน้ากากเมื่อมีอาการป่วยหรืออยู่ในสถานที่แออัด หลีกเลี่ยงการสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ที่มีอาการติดเชื้อทางเดินหายใจ และหลีกเลี่ยงการใช้มือสัมผัสใบหน้าโดยไม่จำเป็น เพื่อป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อโรคทางเดินหายใจ

ทั้งนี้ สมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทยได้เผยแพร่คำแนะนำในการให้วัคซีน RSV สำหรับผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ ปี 2569 โดยแนะนำให้ผู้ที่มีอายุ 75 ปีขึ้นไป และผู้ที่มีอายุ 50–74 ปีที่มีโรคประจำตัว และความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ RSV รุนแรง เช่น ผู้ป่วยโรคปอดเรื้อรัง โรคหัวใจเรื้อรัง ผู้ที่มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องปานกลางถึงรุนแรง โรคเบาหวานที่มีภาวะแทรกซ้อน โรคอ้วนรุนแรง (ดัชนีมวลกายตั้งแต่ 40 กก./ตร.ม.) โรคตับ โรคไตเรื้อรังระยะที่ 4–5 หรือผู้ที่ได้รับการบำบัดทดแทนไต สามารถเข้ารับวัคซีนได้ตลอดทั้งปี เพื่อลดความเสี่ยงของการเกิดโรคปอดอักเสบจากไวรัส RSV และภาวะแทรกซ้อนรุนแรงจากการติดเชื้อ RSV ผู้สูงอายุและผู้ที่มีโรคประจำตัวควรปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับแนวทางป้องกันโรคที่เหมาะสมกับตนเอง และหากมีอาการไข้ ไอ เหนื่อย หรือหายใจลำบาก ควรรีบพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและการรักษาที่เหมาะสม

เอกสารอ้างอิง

1. Department of Disease Control, Ministry of Public Health (TH). [ประกาศกรมควบคุมโรค เรื่องการป้องกันและภัยสุขภาพที่เกิดในช่วงฤดูฝนของประเทศไทย พ.ศ. 2569] [Internet]. Nonthaburi: Department of Disease Control; [cited 2026 Jul 23]. Available from: 5718920260529094703.pdf
2. กรมควบคุมโรค. กรมควบคุมโรค เตือนฤดูฝน เฝ้าระวัง 9 โรคติดต่อ 3 ภัยสุขภาพที่พบบ่อย พร้อมแนะวิธีป้องกันตนเอง[Internet]. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค;[cited 2026 Jul 23]. Available from: https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?deptcode=brc&news=57248&news_views=188
3. กรมควบคุมโรค. Dashboard ระบบเฝ้าระวังโรค [Internet]. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; [cited 2026 Jul 23]. Available from: https://dvis3.ddc.moph.go.th/t/DDC_CENTER_DOE/views/_17806397830560/1?%3Aembed=y&%3AisGuestRedirectFromVizportal=y
4. กรมควบคุมโรค. แจ้งเตือนโรค RSV [Internet]. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2024 Oct 1 [cited 2026 Jul 23]. Available from: https://ddc.moph.go.th/uploads/ckeditor2/files/%E0%B9%81%E0%B8%88%E0%B9%89%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%95%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%99%E0%B9%82%E0%B8%A3%E0%B8%84%20RSV%201.10.2024.pdf
5. กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค. สถานการณ์โรคปอดอักเสบในประเทศไทย ข้อมูล 1 ม.ค.–26 ก.พ. 2569 [Facebook]. 2026 Feb 26 [cited 2026 Jul 23]. Available from: https://www.facebook.com/DivisionofEpidemiology/photos/1378698424290977/
6. Infectious Diseases Association of Thailand;2026;1-54;Subcommittee on Drafting Vaccination
7. Centers for Disease Control and Prevention. Symptoms and Care of RSV [Internet]. Atlanta (GA): Centers for Disease Control and Prevention; 2025 [cited 2026 Jul 23]. Available from: https://www.cdc.gov/rsv/symptoms/index.html
8. Centers for Disease Control and Prevention. Respiratory Syncytial Virus (RSV) Vaccine: What You Need to Know [Internet]. Atlanta (GA): Centers for Disease Control and Prevention; 2025 [cited 2026 Jul 23]. Available from: https://www.cdc.gov/vaccines/hcp/current-vis/rsv.html
9. CDC;2024;1-2; How RSV Spreads