จากปรากฏการณ์การเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศในปัจจุบัน ส่งผลกระทบต่อภาคการเกษตรอย่างมากโดยเฉพาะการเกิดโรคพืชและการระบาดของแมลงศัตรูพืช ทำให้เกษตรกรต้องใช้สารเคมีในการควบคุมความรุนแรงของศัตรูพืชซึ่งเสี่ยงต่อการที่ศัตรูพืชจะสร้างความต้านทานต่อสารเคมี หรือที่เรียกว่าดื้อยา รวมถึงเป็นวิธีที่ทำลายแมลงศัตรูธรรมชาติหรือแมลงดีในแปลงปลูกด้วย กรมส่งเสริมการเกษตรจึงเดินหน้าลดการใช้สารเคมีมาอย่างต่อเนื่อง พร้อมแนะนำให้เกษตรกรอนุรักษ์แมลงศัตรูธรรมชาติหรือแมลงดี เพื่อเป็นตัวช่วยดูแลรักษาผลผลิตอย่างปลอดภัย
นายวีรศักดิ์ บุญเชิญ รองอธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร เปิดเผยว่า แมลงดีหรือแมลงศัตรูธรรมชาติที่สำคัญในนาข้าว 5 ชนิด คือ มวนเขียวดูดไข่ มวนเพชฌฆาต ด้วงเต่าตัวห้ำ ด้วงดิน และแมลงปอ ซึ่งแมลงเหล่านี้ทำหน้าที่เป็นอัศวินที่คอยกำจัดไข่ หนอน และตัวอ่อนของแมลงศัตรูพืช ช่วยให้เกษตรกรลดการใช้สารเคมีในนาข้าวได้อย่างมีประสิทธิภาพ การอนุรักษ์แมลงเหล่านี้ให้มีอยู่ในระดับสมดุลจึงเป็นวิธีการดูแลพืชโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย เกิดประโยชน์และความปลอดภัยต่อเกษตรกร
วิธีสังเกตลักษณะแมลงดี
1.มวนเขียวดูดไข่ ระยะไข่ 6 – 11 วัน มีสีขาวขุ่น เรียวยาว โค้งเล็กน้อย และมีจุดสีดำที่ปลายมุมแหลม ระยะตัวอ่อน 10 -16 วัน มีสีเขียว รูปร่างคล้ายตัวเต็มวัยแต่ยังไม่มีปีกปกคลุมส่วนท้อง และระยะตัวเต็มวัย มีขนาดลำตัวประมาณ 2.5 มิลลิเมตร ส่วนหัวและอกมีสีดำ หนวดเรียวยาวสีดำ โคนปีกหน้าสีเขียว ปลายปีกสีเทาหรือดำอ่อน ช่วยกำจัดเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล
2.มวนเพชฌฆาต ไข่เป็นกลุ่ม สีน้ำตาล ยาวรี มีมูกสีขาวขุ่นเพื่อยึดไข่รวมกันเป็นกลุ่ม ๆ ละ 20 – 30 ฟอง ตัวอ่อนอยู่รวมเป็นกลุ่ม ตัวเต็มวัย ลำตัวยาว 2–2.5 เซนติเมตร ส่วนหัว หนวดและขามีสีน้ำตาล คอยาว ปากยาว บริเวณอกมีหนามแหลม ช่วยกำจัดหนอนกระทู้ หนอนห่อใบข้าว และหนอนผีเสื้อตัวใหญ่
3.ด้วงเต่าตัวห้ำ ไข่เป็นกลุ่มแถว หรือฟองเดี่ยวสีเหลืองแก่ ตัวอ่อนมี 6 ขา ไม่มีปีก ส่วนหลังและข้างลำตัวมีปุ่มหนามมักมีจุดดำ ตัวเต็มวัย ลำตัวโค้งนูน ปีกแข็ง ผิวมันเรียบมีหลายสี บางชนิดมีลายจุด ช่วยกำจัดตัวอ่อนและตัวเต็มวัยของเพลี้ยกระโดด เพลี้ยจักจั่น ไข่หนอนห่อใบข้าวและหนอนกอข้าว หนอนและดักแด้หนอนผีเสื้อกินใบ
4.ด้วงดิน เป็นนักล่าที่บินและไต่ไปมาตามต้นข้าวทั้งส่วนบนและส่วนล่างเพื่อหาเหยื่อ ช่วยกำจัดตัวอ่อนและตัวเต็มวัยของเพลี้ยกระโดดและเพลี้ยจักจั่น หนอนและดักแด้ของผีเสื้อกินใบ ไข่ หนอน และดักแด้แมลงบั่ว และ
5.แมลงปอ วางไข่ในน้ำลึก 50-60 เซนติเมตร นาน 8 เดือนจึงฟักเป็นตัวอ่อนขึ้นจากน้ำซ่อนตัวบริเวณหินและกอพืชจนโตเต็มวัยเป็นนักล่าศัตรูพืชในอากาศ ช่วยกำจัดผีเสื้อหนอนกอข้าว และตัวเต็มวัยของแมลงศัตรูข้าวอื่นๆ พบทั่วไปในนาข้าว บินอยู่ส่วนบนของต้นข้าว โฉบจับเหยื่อกินเป็นอาหาร เริ่มพบตั้งแต่ระยะกล้าข้าว ตัวอ่อนยังช่วยกินลูกน้ำยุงด้วย
นายวีรศักดิ์ กล่าวเพิ่มเติมว่า การใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชควรใช้ในกรณีที่พบการระบาดของศัตรูพืชรุนแรงมากกว่าร้อยละ 50 ของแปลงปลูก ดังนั้น เพื่อป้องกันศัตรูพืชระบาดเกษตรกรควรหมั่นสำรวจแปลงปลูกอย่างน้อยสัปดาห์ละ 1 – 2 ครั้ง และตรวจสอบให้ชัดเจนว่าแมลงที่พบในแปลงเป็นศัตรูพืช หรือแมลงดี ที่ควรอนุรักษ์ไว้ให้เกิดประโยชน์ต่อการเกษตร เพื่อลดการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช และลดต้นทุนการผลิตลงได้ กรณีพบการระบาดของศัตรูพืชไม่รุนแรง ทั้งนี้ สามารถสอบถามเพิ่มเติมได้ที่สำนักงานเกษตรอำเภอ หรือสำนักงานเกษตรจังหวัดในพื้นที่ใกล้บ้านท่าน
จรัญ ชุ่มเงิน รายงาน
