สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) (สดร. หรือ NARIT) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม (อว.) เดินหน้าขยายโอกาสการเรียนรู้ดาราศาสตร์สู่เยาวชนไทยอย่างต่อเนื่อง ผ่าน “โครงการท้องฟ้าจำลองเพื่อการเรียนรู้ระดับโรงเรียน” เป็นปีที่ 5 โดยในปี 2569 มอบชุดท้องฟ้าจำลอง DIY พร้อมฝึกอบรมการประกอบ ติดตั้ง และใช้งาน เพิ่มอีก 40 โรงเรียน จาก 28 จังหวัด ปัจจุบันมีโรงเรียนได้รับการสนับสนุนแล้วรวม 210 โรงเรียน ครอบคลุม 70 จังหวัดทั่วประเทศ
10มิ.ย.2569/ ดร.ศรัณย์ โปษยะจินดา กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ เปิดเผยว่า โครงการท้องฟ้าจำลองเพื่อการเรียนรู้ระดับโรงเรียน เริ่มต้นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2565 เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 90 พรรษา 12 สิงหาคม 2565 ต่อยอดขยายผลจากโครงการกระจายโอกาสการเรียนรู้ดาราศาสตร์ “77 จังหวัด เปิดฟ้าส่องโลกดาราศาสตร์ เปิดโอกาสเรียนรู้ทั่วหล้า” ที่ได้มอบกล้องโทรทรรศน์ พร้อมสื่อการเรียนรู้ดาราศาสตร์ ให้กับโรงเรียน มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2558 จนถึงปัจจุบันรวมกว่า 760 โรงเรียน ครอบคลุมพื้นที่ 77 จังหวัดทั่วประเทศ
ปัจจุบัน NARIT ได้มอบชุดท้องฟ้าจำลองเพื่อการเรียนรู้ระดับโรงเรียนภายใต้โครงการดังกล่าวแล้วรวม 210 โรงเรียน ครอบคลุม 70 จังหวัดทั่วประเทศ และตั้งเป้าขยายผลให้ครบทั้ง 77 จังหวัดทั่วประเทศ เช่นเดียวกับโครงการมอบกล้องโทรทรรศน์ เพื่อกระจายโอกาสการเรียนรู้ดาราศาสตร์ให้เข้าถึงทุกพื้นที่ของประเทศไทย พร้อมปลูกฝังแรงบันดาลใจใฝ่รู้ทางวิทยาศาสตร์แก่เยาวชนไทยอย่างต่อเนื่อง
สำหรับชุดท้องฟ้าจำลอง DIY ที่มอบให้โรงเรียน เป็นนวัตกรรมสื่อการเรียนรู้ด้านดาราศาสตร์ ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 4 เมตร พัฒนาขึ้นจากวัสดุที่หาได้ทั่วไปในท้องตลาด มีต้นทุนต่ำ และใช้งานได้จริง โครงสร้างโดมประกอบจากกระดาษลูกฟูกหนาพิเศษที่ออกแบบเฉพาะ ร่วมกับระบบฉายภาพผ่านเครื่องโปรเจกเตอร์ขนาดเล็กและกระจกทรงโค้ง เพื่อจำลองภาพท้องฟ้าและวัตถุท้องฟ้าภายในโดม ควบคุมการแสดงผลผ่านโปรแกรมดาราศาสตร์มาตรฐานสากล Stellarium ท้องฟ้าจำลองดังกล่าว สามารถใช้เป็นต้นแบบสื่อการเรียนรู้ ครูและนักเรียนสามารถคิด คำนวณ ออกแบบ และประดิษฐ์ได้เอง เมื่อติดตั้งแล้วสามารถนำไปใช้จัดกิจกรรมดาราศาสตร์ในโอกาสต่าง ๆ รวมถึงใช้เป็นสื่อการเรียนการสอนดาราศาสตร์ได้
“โครงการฯ นี้ มีเป้าหมายสูงสุดคือ การเปิดโอกาสให้เด็กและเยาวชนได้สัมผัสประสบการณ์ทางดาราศาสตร์อย่างใกล้ชิด ผ่านสื่อการเรียนรู้ดาราศาสตร์ที่ช่วยสร้างแรงบันดาลใจและกระตุ้นความสนใจด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เปิดโอกาสให้นักเรียนได้เรียนรู้จากประสบการณ์จริง พร้อมส่งเสริมให้โรงเรียนเป็นศูนย์กลางการจัดกิจกรรมดาราศาสตร์แก่ชุมชน อันจะนำไปสู่การสร้างเครือข่ายการเรียนรู้ทางดาราศาสตร์ที่เข้มแข็ง และการขยายองค์ความรู้สู่สังคมอย่างกว้างขวางและยั่งยืน” ดร. ศรัณย์ กล่าว
อย่างไรก็ตาม ปี 2569 NARIT จัดพิธีมอบชุดท้องฟ้าจำลองเพื่อการเรียนรู้ระดับโรงเรียนและสื่อการเรียนรู้ดาราศาสตร์ พร้อมจัดอบรมการประกอบ ติดตั้ง และการใช้งาน ระหว่างวันที่ 5-7 มิถุนายน 2569 ณ อุทยานดาราศาสตร์สิรินธร และโรงแรมคุ้มภูคำ จังหวัดเชียงใหม่ โดยมีโรงเรียนที่ได้รับคัดเลือกเข้าร่วมจำนวน 40 โรงเรียน จาก 28 จังหวัดทั่วประเทศ โอกาสนี้ ได้จัดให้มีพิธีแสดงความอาลัยถวายแด่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และยืนสงบนิ่งเป็นเวลา 93 วินาที เพื่อน้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้
นอกจากนี้ คณะครูยังได้เข้าชมท้องฟ้าจำลอง และเยี่ยมชมห้องปฏิบัติการพัฒนาเทคโนโลยีและวิศวกรรมขั้นสูงของ NARIT ณ อุทยานดาราศาสตร์สิรินธร ได้แก่ ห้องปฏิบัติการประกอบและทดสอบดาวเทียม ห้องควบคุมสถานีภาคพื้นดิน (Mission Ground Control Room) และห้องปฏิบัติการเมคาทรอนิกส์ พร้อมชมผลงานนวัตกรรม เช่น กล้องโทรทรรศน์ฝีมือคนไทย ขนาด 0.8 เมตร และต้นแบบระบบตรวจจับอากาศยานไร้คนขับ
สำหรับโรงเรียนที่ได้รับมอบชุดท้องฟ้าจำลองเพื่อการเรียนรู้ระดับโรงเรียนและสื่อการเรียนรู้ดาราศาสตร์ ประจำปี 2569 มีรายนามดังต่อไปนี้
- โรงเรียนเกษตรสมบูรณ์วิทยาคม จ. ชัยภูมิ
- โรงเรียนขจรเกียรติเชิงทะเล จ. ภูเก็ต
- โรงเรียนเขวาไร่ศึกษา จ. มหาสารคาม
- โรงเรียนเขาทรายทับคล้อพิทยา จ. พิจิตร
- โรงเรียนจ่านกร้อง จ. พิษณุโลก
- โรงเรียนเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทร์ ภูเก็ต ในพระราชูปถัมภ์ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี จ. ภูเก็ต
- โรงเรียนเชียงกลาง “ประชาพัฒนา” จ. น่าน
- โรงเรียนดงมอนวิทยาคม จ. มุกดาหาร
- โรงเรียนดอยหลวง รัชมังคลาภิเษก จ. เชียงราย
- โรงเรียนด่านขุนทด จ. นครราชสีมา
- โรงเรียนดำรงราษฎร์สงเคราะห์ จ. เชียงราย
- โรงเรียนตาคลีประชาสรรค์ จ. นครสวรรค์
- โรงเรียนท่าตูมประชาเสริมวิทย์ จ. สุรินทร์
- โรงเรียนนพคุณประชาสรรค์ จ. นครศรีธรรมราช
- โรงเรียนน่านประชาอุทิศ จ. น่าน
- โรงเรียนน้ำผุด จ. ตรัง
- โรงเรียนนิยมศิลป์อนุสรณ์ จ. เพชรบูรณ์
- โรงเรียนบ้านทองสาย จ. บึงกาฬ
- โรงเรียนบ้านบางแก้ว จ. พังงา
- โรงเรียนบ้านโป่งนกพิทยา จ. ชัยภูมิ
- โรงเรียนพัทลุง จ. พัทลุง
- โรงเรียนพิษณุโลกพิทยาคม จ. พิษณุโลก
- โรงเรียนพุทธจักรวิทยา กรุงเทพมหานคร
- โรงเรียนภู่วิทยา จ. นครราชสีมา
- โรงเรียนมัธยมสิริวัณวรี 3 ฉะเชิงเทรา จ. ฉะเชิงเทรา
- โรงเรียนรัตนศึกษา จ. สุพรรณบุรี
- โรงเรียนราชประชานุเคราะห์ 61 จ. เชียงใหม่
- โรงเรียนวังตะเคียนวิทยาคม จ. ปราจีนบุรี
- โรงเรียนวัดตะโกสูง จ. นครปฐม
- โรงเรียนวัดหนองสมัคร (มูลนิธิสุขาวดีอุปถัมภ์) จ. สระบุรี
- โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย ตรัง จ. ตรัง
- โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย มุกดาหาร จ. มุกดาหาร
- โรงเรียนศรีไพรวิทยา จ. เพชรบูรณ์
- โรงเรียนสรรพยาวิทยา จ. ชัยนาท
- โรงเรียนสหราษฎร์รังสฤษดิ์ จ. นครพนม
- โรงเรียนส่องดาววิทยาคม จ. สกลนคร
- โรงเรียนสังคมวิทยา จ. หนองคาย
- โรงเรียนสามัคคีศึกษา จ. ตรัง
- โรงเรียนหล่มสักวิทยาคม จ. เพชรบูรณ์
- โรงเรียนอนุบาลดารณีท่าบ่อ จ. หนองคาย
จรัญ ชุ่มเงิน รายงาน
