3 หน่วยงานรัฐผนึกกำลัง ชู “ข้อมูลเปิดภาครัฐ” ยกระดับความโปร่งใส ดันดัชนี CPI ไทยสู่สากล

สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน) หรือ DGA จัดงานวันข้อมูลเปิดนานาชาติประจำปี พ.ศ. 2569 (International Open Data Day 2026) ภายใต้แนวคิด “ข้อมูลพร้อมใช้ ประเทศไทยพร้อมไปต่อ (Data Healthy, Thailand Ready)” โดยได้รับเกียรติจาก นายเอกภพ เพียรพิเศษ กรรมการผู้ช่วยรัฐมนตรี เป็นประธานกล่าวเปิดงานพร้อมมอบรางวัลจำนวน 40 รางวัล ได้แก่ รางวัลข้อมูลเปิดภาครัฐ รางวัลผู้ให้บริการชุดข้อมูลดีเด่น และ รางวัลโครงการ DIGI Data Camp Season 4 – ค่ายสานฝันปั้นอัศวินข้อมูลภาครัฐ ซีซั่น 4 โดยมี นางไอรดา เหลืองวิไล รองผู้อำนวยการ รักษาการแทนผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล กล่าวรายงานภาพรวมข้อมูลเปิดของรัฐบาลดิจิทัล เมื่อวันที่ 8 มิถุนายน 2569 ณ สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (TIJ)

สำหรับงานในวันนี้นอกจากเป็นเวทีการแสดงความก้าวหน้าด้านการขับเคลื่อนข้อมูลเปิดของประเทศไทยแล้ว ได้มีการจัดพิธีลงนามบันทึกความเข้าใจ (MOU) โครงการขับเคลื่อนการเปิดเผยและยกระดับคุณภาพข้อมูลเปิดภาครัฐ (Open Data) ผ่านการประเมินคุณธรรมและความโปร่งใสในการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐ (ITA) ระหว่าง DGA สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ และสำนักงานสถิติแห่งชาติ ต่อเนื่องด้วยการปาฐกถาหัวข้อ “From Data Quality to Data Transparency : ยกระดับการเปิดเผยข้อมูลภาครัฐสู่ความโปร่งใสของประเทศไทย” โดย พันตำรวจโท สิริพงษ์ ศรีตุลา รองเลขาธิการคณะกรรมการ ป.ป.ท.

นายเอกภพ เพียรพิเศษ กรรมการผู้ช่วยรัฐมนตรี กล่าวว่า รัฐบาลให้ความสำคัญอย่างยิ่งกับการพัฒนาระบบข้อมูลภาครัฐ โดยเฉพาะ “ข้อมูลเปิด (Open Data)” ซึ่งถือเป็นเครื่องมือสำคัญในการยกระดับประสิทธิภาพการบริหารราชการแผ่นดิน การขับเคลื่อนข้อมูลเปิดจึงไม่ใช่เพียงเรื่องของเทคโนโลยี แต่เป็นรากฐานของธรรมาภิบาลที่จะช่วยเสริมสร้างความโปร่งใสของภาครัฐ และสนับสนุนการพัฒนาดัชนีการรับรู้การทุจริต (CPI) ของประเทศไทยอย่างเป็นรูปธรรม เมื่อข้อมูลภาครัฐถูกเปิดเผยอย่างเป็นระบบและมีคุณภาพ ประชาชนและทุกภาคส่วนจะสามารถเข้าถึง ตรวจสอบ และมีส่วนร่วมได้อย่างเท่าเทียม ซึ่งไม่เพียงยกระดับความเชื่อมั่น แต่ยังสามารถนำข้อมูลไปต่อยอดเพื่อพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัล สร้างสรรค์นวัตกรรม และยกระดับบริการสาธารณะให้ตอบโจทย์ประชาชน อันเป็นรากฐานสำคัญของการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน”

นางไอรดา เหลืองวิไล กล่าวเพิ่มเติมว่า DGA เป็นหน่วยงานหลักในการขับเคลื่อนนโยบาย Open Data เรามุ่งมั่นพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านข้อมูล และผลักดันการเปิดเผยข้อมูล จากหน่วยงานภาครัฐให้สามารถเข้าถึงและนำไปใช้ได้อย่างมีมาตรฐาน รวมถึงสร้างระบบนิเวศที่เอื้อต่อการใช้ข้อมูล เพื่อสนับสนุนการพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัลและนวัตกรรมใหม่ๆ ผ่านศูนย์กลางข้อมูลเปิดภาครัฐ หรือ data.go.th โดย ปัจจุบัน ศูนย์กลางข้อมูลเปิดภาครัฐมีผู้เข้าใช้บริการสะสมมากกว่า 45 ล้านครั้ง เพิ่มขึ้นจากปีที่ผ่านมา 68% และมีชุดข้อมูลเปิดสะสมรวม 39,147 ชุดข้อมูล โดยมีจำนวนชุดข้อมูลพร้อมใช้ (Machine Readable) สะสม 31,154 ชุด คิดเป็น 80% ครอบคลุมหลายด้าน อาทิเช่น ด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และการท่องเที่ยว เป็นต้น

“ข้อมูลเหล่านี้ไม่ได้มีความสำคัญเพียงในมิติของการเผยแพร่เท่านั้น แต่ยังเป็นฐานข้อมูลสำคัญที่สามารถนำไปใช้ต่อยอด ตลอดจนการสร้างบริการใหม่ ๆ ที่ตอบโจทย์ประชาชนและภาคธุรกิจ รวมถึงประเทศไทยยังได้รับการประเมินผ่านดัชนี Open Data Inventory หรือ ODIN ซึ่งใช้วัดระดับความครอบคลุม และความเปิดเผยของข้อมูลสถิติภาครัฐของประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก จากการประเมินล่าสุด ประเทศไทยได้รับการจัดอันดับ อยู่ในลำดับที่ 65 ปี 2025 จาก 198 ประเทศ ด้วยคะแนนรวม 64 คะแนน เพิ่มขึ้น 33 อันดับ จากลำดับที่ 98 ในปี 2023 อย่างไรก็ตาม ความท้าทายสำคัญของการพัฒนาข้อมูลในระยะต่อไป ไม่ได้อยู่เพียงที่การมีข้อมูลจำนวนมาก แต่คือการทำให้ข้อมูลนั้น มีคุณภาพและพร้อมใช้”

นอกจากนี้ DGA ยังได้ส่งเสริมให้เกิดการใช้ประโยชน์จากข้อมูลเปิดอย่างเป็นรูปธรรม ผ่านการพัฒนานวัตกรรมจากข้อมูล เปิดโอกาสให้บุคลากรภาครัฐพัฒนาทักษะการใช้ข้อมูล ที่ดำเนินการอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2565 ผ่านโครงการ DIGI Data Camp ค่ายสานฝันปั้นอัศวินข้อมูลภาครัฐ ซึ่งได้รับความสนใจและมีผู้สมัครเข้าร่วมโครงการเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยตลอด 4 ปีที่ผ่านมา มีผู้เข้าร่วมโครงการแล้วมากกว่า 4,645 คน สะท้อนให้เห็นถึงการตื่นตัวของหน่วยงานภาครัฐ ในการพัฒนาองค์กรสู่ Data-Driven Organization และการนำข้อมูลไปสร้างนวัตกรรมที่เป็นประโยชน์ต่อเศรษฐกิจและสังคม

สำหรับพิธีมอบรางวัลที่จัดขึ้นในครั้งนี้เพื่อเชิดชูหน่วยงานที่มีผลงานโดดเด่นด้านการเปิดเผยและใช้ประโยชน์ข้อมูลเปิดภาครัฐ ผู้ให้บริการชุดข้อมูลดีเด่น และ ผู้ได้รับรางวัลในการแข่งขันโครงการพัฒนานวัตกรรมข้อมูลเปิด DIGI DATA CAMP SEASON 4 ซึ่งเป็นต้นแบบในการส่งเสริมการเปิดเผยและสร้างนวัตกรรมจากข้อมูลเปิด โดยมีรางวัลรวมทั้งสิ้น 40 รางวัล แบ่งเป็น 3 ประเภท ดังนี้

  1. รางวัลข้อมูลเปิดภาครัฐ (Open Data Awards) ได้แก่

– รางวัลชุดข้อมูลยอดนิยม (Most Popular Open Data Award) จำนวน 3 โล่รางวัล

– รางวัลต้นแบบการขับเคลื่อนข้อมูลเปิดในหน่วยงานท้องถิ่น (Local Government Open Data Excellence Award) จำนวน 3 โล่รางวัล

– รางวัลข้อมูลเปิดที่ตรงกับความต้องการของประชาชน (Top Public Demand Open Data Award) จำนวน 20 รางวัล ประกอบด้วย 6 โล่รางวัล และ 14 ใบประกาศนียบัตร

– รางวัลโครงการข้อมูลเปิดที่เป็นเลิศ (Best Practice Open Data Project) จำนวน 3 รางวัล

  1. รางวัลผู้ให้บริการชุดข้อมูลดีเด่น (Best Data Sharing Provider) จำนวน 3 รางวัล
  2. รางวัลโครงการ DIGI Data Camp Season 4 – ค่ายสานฝันปั้นอัศวินข้อมูลภาครัฐ ซีซั่น 4 จำนวน 5 โล่รางวัล และ 3 ใบประกาศนียบัตร