พืชน้ำ ลักษณะเป็นเม็ดเล็ก ๆ สีเขียว ที่ เรียกว่า “ผำ” ซึ่งเกิดขึ้นตามแหล่งน้ำสะอาด ซึ่งชาวบ้านช้อนมาประกอบอาหารประจำถิ่น อุดมไปด้วยโปรตีน และสารอาหารมากมาย ล่าสุด กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เตรียมผลักดัน “ผำ” หรือ คาเวียร์เขียวเมืองไทย ให้กลายเป็น “ซุปเปอร์ฟู้ดของโลก” ของกลุ่มคนรักสุขภาพ
“ไร่แสงสกุลรุ่ง” เกิดขึ้นภายใต้แนวคิด สวนเกษตรอินทรีย์ผสมผสาน อยู่ในการดูแลของเกษตรกรรุ่นใหม่ดีกรีปริญญาตรี(เกียรตินิยม)ด้านโลจิสติกส์ น.ส.กมลวรรณ รุ่งประเสริฐกุล หรือ “น้องแสบ” อยู่ใน ต.กลอนโด อ.ด่านมะขามเตี้ย จ.กาญจนบุรี ปัจจุบัน ได้ชื่อว่าเป็นแหล่งผลิต “ผำ” ระบบปิดที่ครบวงจรที่สุด รวมทั้งมีการแปรรูปเพิ่มมูลค่าเป็นผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ อย่างหลากหลาย ภายใต้แบรนด์ ทีมผำ(TEAMPHUM) มีทั้งขนมจีนน้ำยาผำ ข้าวเกรียบผำ กาแฟผำ เบเกอร์รี่ผำ ผงผำชงพร้อมดื่มและอีกมากมาย เป้าหมายคือ กลุ่มคนรักสุขภาพ กลุ่มวัยรุ่นและผู้ป่วยติดเตียงที่ต้องการอาหารเสริมโปรตีน
”ไร่แสงสกุลรุ่ง” ตั้งขึ้นเมื่อปี 2542 บนเนื้อที่กว่า 10 ไร่ โดย ผู้ใหญ่วีระ รุ่งประเสริฐวงศ์ บิดาของน้องแสบ เนรมิตพื้นที่แห่งนี้ให้เป็นสวนเกษตรอินทรีย์ผสมผสานตามแนวพระราชดำริโครงการเกษตรทฤษฎีใหม่ของในหลวงรัชกาลที่ 9 จัดแบ่งพื้นที่ออกเป็น 30% สำหรับนาข้าว 30% สำหรับสระน้ำ 30% สำหรับพื้นที่สวนและอีก 10% เป็นศูนย์อบรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ที่เปิดโอกาสให้เกษตรกร คนทั่วไปหรือผู้ที่สนใจ เข้ามาเรียนรู้เรื่องเกษตรทฤษฎีใหม่และให้ความรู้เกี่ยวกับการเพาะเลี้ยง “ผำ”
แม้รายได้หลักของไร่มาจากจำหน่ายผลผลิตทางการเกษตรกร ผลอานิสงค์จากโครงการเกษตรทฤษฎีใหม่ แต่เธอก็ไม่ทิ้งเรื่องไข่ผำที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติในร่องสวน หลังเห็นชาวบ้านเก็บไข่ผำไปจำหน่ายสร้างรายได้อย่างเป็นกอบเป็นกำ ทว่าลูกค้าบางส่วน โดยเฉพาะคนเมืองกลับไม่มั่นใจในเรื่องความสะอาดและการปนเปื้อนของสาร หากเก็บไข่ผำจากธรรมชาติในร่องสวน จึงเป็นที่มาของแนวคิดการเลี้ยงผำในระบบปิด
“เริ่มเลี้ยงระบบปิดอย่างจริงจังเมื่อปี 62 ก่อนหน้านั้นผำมีอยู่แล้วตามร่องสวน แต่ไม่รู้ว่ามีมูลค่า โชคดีชาวบ้านรู้จัก ช้อนแล้วเอาไปขาย เมื่อขายได้เราก็รู้ คือตลาดเราอยู่ในเมืองลูกค้าถามตลอดว่าสะอาดจริงมั๊ย ไม่มีอะไรเจือปนใช้มั๊ย ถ้าเราอยากได้พื้นที่การตลาด ขายสินค้าได้เราก็ต้องตอบโจทย์ลูกค้าให้ได้มากที่สุด ตัดทุกปัญหาที่ลูกค้าสงสัยเพื่อสร้างความมั่นใจให้กับลูกค้า จึงเป็นที่มาของการเลื้ยงผำในระบบปิด” น้องแสบ เล่าเรื่องราว ที่นำมาสู่การเลื้ยงผำในระบบปิด
หลังประสบผลสำเร็จการเลี้ยงในระบบปิด จากนั้นอดีตนักศึกษาทุนสถาบันการจัดการ ปัญญาภิวัฒน์ ดีกรีปริญญาตรี(เกียรตินิยม)ด้านโลจิสติกส์ ทายาทเจ้าของไร่แสงสกุลรุ่ง จึงหาวิธีต่อยอดด้วยการแปรรูปสร้างมูลค่าเพิ่มเป็นผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ เพื่อตอบโจทย์ลูกค้าคนเมือง กลุ่มวัยรุ่นและคนรักสุขภาพ
“ถ้ามือใหม่ยอมรับว่าเลี้ยงยาก เป็นพืชที่ต้องเข้าใจเขามาก ๆ สำคัญที่สุดเรื่องความสะอาด และต้องไม่มีสารเคมี ผำเปรียบเหมือนผู้หญิงรักสวยรักงาม แต่ว่าสามารถดูแลตัวเองได้ เริ่มแปรรูปจริงจัง ในต้นปี 65 เริ่มทำผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ เราทำครบวงจรเลย มุ่งเป้ากลุ่มลูกค้าวัยรุ่นมากขึ้น”
“ผลิตภัณฑ์จากผำก็คือขนมจีนน้ำยาผำ ตามด้วย ข้าวเกรียบผำ โจ๊กผำ เบเกอรี่ บราวนี่ นอกจากนี้ยังมีเมนูเครื่องดื่ม ทั้งกาแฟผำ ผงผำชงพร้อมดื่ม ส่วน ผำสด แบ่งขายในราคากิโลกรัม 150 บาท ข้าวเกรียบผำกิโลกรัมละ 200 บาท ผงผำกระปุกละ 300 บาท ส่วนโจ๊กผำซองละ 15 – 30 บาท สำหรับ ผำสด มีจำหน่ายทุกสัปดาห์เฉลี่ยสัปดาห์ละ 10 กิโลกรัม ตลาดหลักอยู่ที่ โรงพยาบาลพหลฯ เลกาซี่ รีสอร์ทและที่ไร่แสงสกุลรุ่ง นอกจากนี้ยังจำหน่ายทางออนไลน์ ส่วนเป้าหมายในอนาคตจะวางผลิตภัณฑ์ในห้างฯโมเดิร์นเทรด
“โจ๊กผำเรามั่นใจว่าเราเป็นเจ้าแรก จุดเด่นได้โปรตีนสูงกว่าที่อื่น จากการเก็บข้อมูลงานวิจัยผู้ป่วยติดเตียง ผู้ป่วยผ่าตัด ของโรงพยาบาลพหลฯพบว่าผู้ป่วยฟื้นตัวเร็วขึ้น”
ส่วนการทำงานร่วมกับสหกรณ์การเกษตรมะขามเตี้ย จำกัดนั้น เธอบอกว่าช่วงแรก ๆ สหกรณ์การเกษตรด่านมะขามเตี้ย จำกัด จะช่วยเรื่องของการตลาด ทั้งสถานที่จัดจำหน่ายบริเวณหน้าที่ทำการสหกรณ์และจำหน่ายผ่านออนไลน์ แต่ระยะหลังมีกลุ่มบุคคลผู้สนใจการศึกษาดูงานที่ไร่มากขึ้น มุ่งเป้ามาดูงานที่ไร่มากขึ้น ในขณะที่การใช้น้ำในไร่ยังคงต้องพึ่งพากลุ่มผู้ใช้น้ำสหกรณ์ฯเป็นหลัก เนื่องจากคุณแม่กษราญาภัทร์(ธนะวัตต์)เป็นสมาชิกสหกรณ์ฯ และทางสหกรณ์ก็มีน้ำเพื่อการเกษตรให้บริการกับทางสมาชิกด้วย
ล่าสุด ทราบว่า กระทรวงเกษตรฯเตรียมผลักดัน “ผำ” สู่การเป็น “คาเวียร์เขียวเมืองไทย” ชูเป็นอาหารเพื่อสุขภาพของโลกหรือซุปเปอร์ฟู้ด โดยใช้ไร่แสงสกุลรุ่ง นำร่องต้นแบบเป็นส่วนหนึ่งในการขับเคลื่อน ภายใต้แบรนด์”ทีมผำ(TEAMPHUM)” หลังผลงานวิจัยชี้ชัดว่าผำของไทยเป็นผำที่ดีที่สุดในโลก
“ทีมผำ(TEAMPHUM) เป็นชื่อแบรนด์ของไร่ หนูมีไอดอลคือ “แจ๊คสัน หวัง” เขาใช้ชื่อทีมหวัง ก็เลยเอามาใช้ชื่อแบรนด์ทีมผำของไร่ อยากจะพาความเป็นผำไทยก้าวไปไกลทั่วโลก อยากให้ทั่วโลกยอมรับความเป็นไทยผำ โดยทีมผำ(TEAMPHUM)” น้องแสบ เล่าด้วยความภาคภูมิใจ
สำหรับผำ หรือไข่ผำ ไข่แหน หรือไข่น้ำ ชื่อภาษาอังกฤษว่า Water Meal เป็นพืชน้ำ คล้ายตะไคร่น้ำ เป็นเม็ดกลมหรือรี เม็ดเล็กๆ เส้นผ่าศูนย์กลาง 0.1-0.2 มิลลิเมตร เป็นพืชในวงศ์ LEMNACEAE มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Wolffia globsa Hartog & plass ขึ้นอยู่ผิวน้ำเป็นแพ เป็นกลุ่ม อาจมีลอยปะปนกับพืชน้ำชนิดอื่น เช่น จอกหูหนู แหนแดง ในน้ำนิ่ง ใส แถวบึง หนองน้ำ นั่นเอง
