ตำรับยาสมุนไพรแก้โรคท้องอืด ท้องเฟ้อ ท้องผูก ท้องเสีย ท้องบิด ท้องเดิน โรคกระเพาะอาหารและกรดไหลย้อน
กระทงลาย หรือกระทุงลาย โชด นางแตก มะแตก มะแตกเครือ มักแตก ประโยชน์ทางสมุนไพร ลำต้นใช้เป็นยาแก้วัณโรค แก้ไข้มาลาเรีย /ใบ ใช้เป็นยาแก้โรคบิด กระตุ้นประสาท และใช้เป็นถอนพิษฝิ่น / เปลือก ใช้เป็นยาทำแห้ง / เมล็ด นำมาตำให้ละเอียดใช้พอกหรือกิน เป็นยาแก้โรคอัมพาตและโรคปวดเมื่อยตามกล้ามเนื้อ ยาแก้ไข้ เมื่อคั้นเอาน้ำมันจากเมล็ด ใช้เป็นยาแก้โรคเหน็บชา ขับเหงื่อ เป็นต้น/ ผล ใช้เป็นยาแก้ลมจุกเสียด บำรุงเลือดและใช้เป็นยาถอนพิษงู เป็นต้น
รักษาโรคบิด ใช้ใบต้มหรือคั้นเอาน้ำดื่มเมื่อมีอาการ
————————————–
ประโยชน์ทางสมุนไพร ต้นใช้แก้ไข้ที่มีเม็ดผื่นตามตัว เช่น ไข้หัด สุกใส เป็นต้น แก้ช้ำใน / ใบ เป็นยาขับลมในสำไส้ ขับปัสสาวะ ขับเหงื่อ ทำให้ประจำเดือนมาปกติ เป็นยาถ่ายน้ำเหลืองเสีย ถ่ายพยาธิ แก้ท้องร่วง ไขข้ออักเสบ อาเจียน เป็นยาบำรุง ระงับอาการเกร็งของกล้ามเนื้อบำรุงมดลูก ระงับอาการปวดท้องและอาการเจ็บท้องคลอดบุตร ใช้ภายนอก เป็นยาพอกแก้ปวดศีรษะ รักษาบาดแผลเรื้อรัง โขลกผสมกับเกลือใส่น้ำเคี่ยวแก้อาการเคล็ดบวม ใช้สูบควันแก้โรคหืด / ใบและช่อดอก แก้หืด อาหารไม่ย่อย ขับเสมหะ
ขับลม ใช้ใบสด 10-15 ใบ ล้างให้สะอาด นำมาโขลกให้ละเอียดคั้นเอาน้ำดื่มหรือจิบ
————————————–
ฆ้องสามย่าน หรือ เถาไฟ ฮอมแฮม
ประโยชน์ทางสมุนไพร ใบสด ใช้ตำพอกฝีทำให้เย็นเป็นยาถอนพิษ รักษาอาการปวดเจ็บ รับประทานในเป็นยาดับพิษร้อน ใช้พอกบาดแผล บรรเทาอาการระคายเคืองและทำให้แผลหายได้โดยมีเนื้องอกมาปิดแทน เป็นยาสมานและฆ่าเชื้อ บาดแผล พอกหน้าอกรักษาอาการไอและเจ็บหน้าอก ถ้านำเอาใบมาคั้นเอาน้ำมาปรุงกับน้ำมันมะพร้าวใช้ทา ถูนวด รักษาโรคอวัยวะโตที่เราเรียกกันว่าโรคช้างให้ทุเลาหรือชะงักได้ หรือน้ำคั้นเป็นยาห้ามเลือดในแผลสด ใช้กันแผลฟกช้ำ แผลไหม้ แผลเรื้อรัง รักษาอาการท้องร่วง และนิ่ว นอกจากนี้ยังนำมาตำตากแดดให้แดดให้แห้งแล้วบดให้ละเอียดเป็นผง ใช้เป็นยาทาลิ้นเด็กอ่อน รักษาโรคทราง
แก้ท้องร่วง น้ำคั้นจากใบใช้ดื่มเมื่อท้องร่วง
————————————–
เปล้าน้อย เปล้าท่าโพ (ภาคตะวันออกเฉียงใต้)
ประโยชน์ทางสมุนไพร ใบเปล้าน้อยที่ปลูกในประเทศไทย มีสาร plaunotol ซึ่งมีฤทธิ์ สมานแผลในกระเพาะอาหารดีมาก แต่ต้องสกัด และทำเป็นยาเม็ด ปัจจุบัน บริษัทยาจากประเทศญี่ปุ่นจดสิทธิบัตร การผลิตจำหน่ายทั่วโลก นับมูลค่าหลายพันล้านบาทต่อปี นับเป็นกรณีตัวอย่าง การสูญเสียอันยิ่งใหญ่ของคนไทย
วิธีใช้ ใช้ใบค่อนข้างอ่อน ตากแห้งแล้วบดละเอียด ต้มหรือชงน้ำดื่ม (ต้นเปล้าน้อยที่ปลูกมีอายุ 2 ปี ตัดใบนำมาใช้ได้ เก็บใบได้ปีละ 2 ครั้ง)
หมายเหตุ
ข้อเสียของยาชงนี้ ทำให้คนไข้ได้ตัวยาไม่สม่ำเสมอ ตัวยาไม่แน่นอน และได้ตัวยาอื่นๆ เจือปนด้วย ทำให้ประสิทธิภาพในการรักษาไม่สมบูรณ์ มีอาการข้างเคียง นักวิทยาศาสตร์ได้ค้นพบวิธีการสกัดตัวยาเปล้าน้อยบริสุทธิ์ได้คือ Plaunotol ขนาดรับประทานที่เหมาะสม คือ 3×8 มก./วัน ประมาณ 8 อาทิตย์ อาการคนไข้ดีขึ้น 80-90% และเมื่อส่องดูแผลพบว่าได้ผล 60-80% อาการข้างเคียง มีเพียง 1-2 ราย ที่มีอาการผื่นขึ้น ท้องเสีย แน่นท้อง ท้องผูก Plaunotol ดูดซึมจากทางเดินอาหารได้ดี ส่วนใหญ่ถูก Oxidise ในตับ และขับออกทางปัสสาวะและอุจจาระ
ข้อดีของตัวยาบริสุทธิ์ Plaunotol คือ
- มีฤทธิ์สมานแผลในกระเพาะอาหาร และลำไส้ได้เป็นอย่างดี
- มีฤทธิ์กระตุ้นการสร้างเนื้อเยื่อบุลำไส้ที่เสียไป ทำให้แผลหายเร็วขึ้น
- มีฤทธิ์ลดปริมาณการหลั่งของกรดในกระเพาะอาหารน้อยลง และทำให้ระบบป้องกัน การดูดซับกรดของเนื้อเยื่อบุกระเพาะซึ่งถูกทำลายด้วยสารบางชนิด กลับคืนดี มีความเป็นพิษต่ำ
————————————–
