มะขาม
มะขาม – Tamaarindus indica Linn. หรือ ตะลูบ(ชาวบน-นครราชสีมา), ม่องโคล้ง(กะเหรี่ยง-กาญจนบุรี), มอดเล ส่ามอเกล(กะเหรี่ยง- แม่ฮ่องสอน), อำเบียล(เขมรขสุรินทร์),
มะขามแมว, มะขามกะดาน
วิธีใช้ ใช้ใบ 1 กำมือ ต้มกับน้ำ 2-3 แก้ว ให้เดือดนาน 10-15 นาที
ใช้ล้างแผลเรื้อรังหรือแผลจากฝีนอกจากทำให้แผลสะอาดแล้ว
ยังช่วยให้แผลหายเร็วขึ้น
ผักบุ้ง
ผักบุ้ง – Ipomoea reptans Poir. หรือ ผักทอดยอด(ภาคกลาง), โหนเดาะ(กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน)
วิธีใช้ใช้ผักบุ้งไทย (มีเถาสีน้ำตาลแดง) ทั้งเถา ปริมาณมากน้อยตามต้องการ
ต้มกับน้ำเคี่ยวให้เดือด 15-30 นาที นำน้ำยาที่ได้อุ่นๆ มาชะล้างบาดแผล
บริเวณที่อาการคันพุพอง วันละ 2-3 ครั้ง หากมีอาการมากอาจใช้ต้มอาบ
ทับทิม
ทับทิม – Punica granatum Linn. หรือ พิลา(หนองคาย), พิลาขาว(ล้านช้าง),มะก่องแก้ว(น่าน),มะก๊อ(เหนือ),หมากจัง(เงี้ยว-แม่ฮ่องสอน)
วิธีใช้ เปลือกทับทิม สดหรือแห้ง ต้มกับน้ำ ชะล้างบริเวณที่มีแผลพุพอง
ขมิ้นชัน
ขมิ้นชัน – Curcuma longa Linn. หรือ ขมิ้น(ทั่วไป), ขมิ้นแกง, ขมิ้นหยวก, ขมิ้นหัว(เชียงใหม่), หมิ้น(ภาคใต้) ,
ตายอ(กะเหรี่ยง-กำแพงเพชร)
วิธีรักษา ใช้เหง้าแก่สด ฝนกับน้ำต้มสุก ทาบริเวณที่มีอาการวันละ 3 ครั้ง
หรือใช้ผงขมิ้นโรยทาบริเวณที่มีอาการ
ข้อควรระวังเกี่ยวกับการพอก การใช้สมุนไพรใส่แผลหรือพอก ควรทำความสะอาดแผลทุกครั้ง และระวังกากยาติดแผลเพราะอาจทำให้ติดเชื้อเป็นหนองได้
ฟ้าทะลายโจร
ฟ้าทะลายโจร – Andrographis paniculata (Burm.f.) Nees. หรือ หญ้ากันงู (สงขลา), น้ำลายพังพอน, คีปัวฮี, ชวงซิมน้อยั้ง
วิธีใช้ ใช้ใบ 1 กำมือ เติมเกลือ 3 เม็ดตำรวมกัน เติมน้ำและเหล้าขาวเล็กน้อย
กินน้ำที่คั้นได้และใช้กากพอกฝี เมื่อพอกใหม่ๆจะรู่สึกปวดเล็กน้อย
ข้อแนะนำ ระวังสีจากน้ำคั้นจะเปื้อนเสื้อผ้า
ข้อควรระวังเกี่ยวกับการพอก การใช้สมุนไพรใส่แผลหรือพอก ควรทำความสะอาดแผลทุกครั้งและระวังกากยาติดแผล เพราะอาจทำให้ติดเชื้อเป็นหนองได้
ว่านมหากาฬ
ว่านมหากาฬ – Gynura pseudochina DC.var.hispida Thv. หรือ ดาวเรือง, มหากาฬ, ผักกาดนกเขา, ผักกาดคำโคก
วิธีใช้ ใช้ใบสดตำพอกฝี เปลี่ยนยาเมื่อยาแห้ง
ข้อแนะนำ ระวังสีจากน้ำคั้นจะเปื้อนเสื้อผ้า
ข้อควรระวังเกี่ยวกับการพอก การใช้สมุนไพรใส่แผลหรือพอก ควรทำความสะอาดแผลทุกครั้งและระวังกากยาติดแผล เพราะอาจทำให้ติดเชื้อเป็นหนองได้
เทียนบ้าน
เทียนบ้าน – Impatiens balsamina Linn.
วิธีใช้ ใช้ใบหรือดอก 1 กำมือ ล้างน้ำให้สะอาดตำให้ละเอียด พอกบริเวณฝี เปลี่ยนยาวันละ 3 ครั้ง
ข้อแนะนำ ระวังสีจากน้ำคั้นจะเปื้อนเสื้อผ้า
ข้อควรระวังเกี่ยวกับการพอก การใช้สมุนไพรใส่แผลหรือพอก ควรทำความสะอาดแผลทุกครั้ง และระวังกากยาติดแผลเพราะอาจทำให้ติดเชื้อเป็นหนองได้
เหงือกปลาหมอ
เหงือกปลาหมอ – Acanthus ilicifolius Linn (ดอกม่วง) /Acanthus ebracteatus Vahl (ดอกขาว) หรือ แก้มหมอเล, จะเกร็ง, นางเกร็ง, อีเกร็ง, ต้มแก้มหมอ
วิธีใช้ ใช้เหงือกปลาหมอ (ใช้ได้ทั้งชนิดดอกขาวและดอกม่วง)
ทั้งต้นสับให้ได้ขนาดพอเหมาะ ต้มน้ำใช้ล้างแผลหรืออาบวันละ 2 ครั้งเช้า-เย็น
สีเสียดเหนือ
สีเสียดเหนือ – Acacia catechu (linn.f) Willd. หรือ สีเสียด, สีเสียดแก่น, สีเสียดเหลือง, สีเสียดหลวง
วิธีใช้ใช้เปลือกต้นต้มน้ำชะล้างบริเวณที่มีแผลพุพอง
