กาแฟ
กาแฟ – ROBUSTA COFFEE หรือ กาแฟใบใหญ่
เป็นไม้พุ่ม สูง 2 – 4 เมตร ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปขอบขนาน กว้าง 8 – 12 ซม. ยาว 15 – 20 ซม. หูใบอยู่ระหว่างก้านใบ ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีขาว ติดกันเป็นหลอด มีกลิ่นหอม ผลเป็นผลสด รูปไข่แกมทรงกลม เมื่อสุกสีแดง
สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
เมล็ด – เมล็ดมีคาเฟอีนเป็นยากระตุ้นหัวใจ ยากระตุ้นประสาทส่วนกลาง ทำให้นอนไม่หลับ พบสาร THEOPHYLLINE มีฤทธิ์ขับปัสสาวะ จากการทดลองพบว่า การดื่มกาแฟทำให้หัวใจเต้นเร็ว ความดันโลหิตเพิ่มขึ้น เพราะมีสาร THEOBROMINE อาจทำให้มีอาการปวดแสบที่ลิ้นปี่ นอกจากนี้กาแฟ ยังลดการดูดซึมธาติเหล็กอีกด้วย จึงควรระวังในการดื่มกาแฟ โดยเฉพาะขณะท้องว่าง
ไผ่รวก
ไผ่รวก – THYRSOSTACHYS SIAMENSIS GAMBLE หรือ ตีโย รวก ฮวก
เป็นไม้จำพวกไผ่แตกกอหนาแน่น กิ่งก้านมีหนามแหลม ลำต้นตั้งตรง สูง 12 – 25 เมตร ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปดาบ กว้าง 1- 2.5 ซม. ยาว 4 – 20 ซม. ดอกช่อ แยกแขนง ไม่มีกลีบดอก มีแต่ใบประดับ 2 ใบ ผลแห้ง ไม่แตก
สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
ต้น – ใช้ทั้งต้น ต้มน้ำดื่มแก้ปวดท้อง อาหารไม่ย่อย อาหารเป็นพิษ ปวดแสบลิ้นปี่
มะละกอ
มะละกอ – PAPAYA หรือ ก้วยลา แตงต้น มะก้วยเทศ ลอกอ หมักหุ่ง
เป็นไม้ยืนต้น สูง 3 – 6 เมตร ไม่มีแก่น ต้นอวบน้ำ มียางขาว ใบเดี่ยว เรียงสลับ รอบต้นบริเวณยอดรูปฝ่ามือเว้าเป็นแฉกลึก 7 แฉก ขนาดใหญ่ ดอก มีหลายประเภท คือดอกตัวผู้ ดอกตัวเมีย และดอกสมบูรณ์เพศเป็นดอกเดี่ยว หรือช่อ 2 – 3 ดอก สีนวล ผล เป็นผลสด รูปยาวรี ทรงกระบอก หรือกลม เมล็ดสีดำ
สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
รากและก้านใบ – ขับปัสสาวะ ยางขาวจากผลดิบมีเอ็นไซม์ย่อยโปรตีน ได้แก่ PAPAIN และ CHYMOPAPAIN ใช้ย่อยเนื้อสัตว์ให้เปื่อย นำมาใช้ในอุตสาหกรรมอาหารกระป๋องในอุตสาหกรรมยาใช้เอ็นไซม์ผลิตเป็นยาเม็ด ลดอาการบวม การอักเสบจากบาดแผลหรือการผ่าตัด
สับปะรด
สับปะรด – PINEAPPLE หรือ ขนุนทอง ยานัด ย่านนัด บ่อนัด มะขะมัด มะนัด ลิงทอง หมากเก็ง
เป็นไม้ล้มลุกอายุหลายปี สูง 90 – 100 ซม. มีลำต้นอยู่ใต้ดิน ใบเดี่ยวเรียงสลับ ซ้อนกันถี่มากรอบต้น กว้าง 6.5 ซม. ยาวได้ถึง 1 เมตร ไม่มีก้านใบ ดอกช่อ ออกจากกลางต้น มีดอกย่อยจำนวนมาก ผล เป็นผลรวม รูปทรงกระบอก มีใบเป็นกระจุกที่ปลายผล
สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
เหง้า – เป็นยาขับปัสสาวะ แก้นิ่ว
เนื้อผล – เป็นยาแก้ไอ ขับเสมหะ
ลำต้นและผล – มีเอนไซม์ย่อยโปรตีนชื่อ BROMELAIN ซึ่งใช้เป็นยาลดการอักเสบ และบวมจากการถูกกระแทกบาดแผล หรือการผ่าตัดได้
อ้อยแดง
อ้อยแดง – SUGAR CANE หรือ อ้อย อ้อยขม อ้อยดำ
เป็นไม้ล้มลุก สูง 2 – 5 เมตร ลำต้นสีม่วงแดง มีไขสีขาวปกคลุม ไม่แตกกิ่งก้าน
ใบเดี่ยว เรียงสลับ กว้าง 2.5 – 5 ซม. ยาว 0.5 – 1 เมตร. ดอกช่อ ออกที่ปลายยอด สีขาว ผล แห้ง ขนาดเล็ก อ้อยมีหลายพันธุ์ แตกต่างกันที่ความสูง ความยาวของข้อ และสีของลำต้น
สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
ต้น – ใช้ลำต้นเป็นยาขับปัสสาวะ โดยใช้ลำต้นสด 70 – 90 กรัม หรือแห้ง 30 – 40 กรัม หั่นเป็นชิ้น ต้มน้ำแบ่งดื่มวันละ 2 ครั้งก่อนอาหาร แก้ไตพิการ หนองใน และขับนิ่ว มีรายงานว่าอ้อยแดงมีฤทธิ์ขับปัสสาวะ ในสัตว์ทดลอง
หญ้าหนวดแมว
หญ้าหนวดแมว – CAT’S WHISKER หรือ พยับเมฆ
เป็นไม้พุ่ม สูง 0.5 – 1 เมตร กิ่งและก้านสี่เหลี่ยมสีม่วงแดง ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่แกมสี่เหลี่ยมข้าวหลามตัด กว้าง 2 – 4 ซม. ยาว 4 – 7 ซม. ขอบใบหยักฟันเลื่อย ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง มี 2 พันธุ์ คือพันธุ์ดอกสีขาว และพันธุ์ดอกสีม่วงน้ำเงิน เกสรตัวผู้ยื่นพ้นกลีบดอกออกมายาวมาก ผล แห้ง ไม่แตก รูปรี ขนาดเล็ก
สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
ต้น – ใช้ทั้งต้นเป็นยาขับปัสสาวะ แก้โรคปวดตามสันหลังและบั้นเอว
ใบ – เป็นยารักษาโรคเบาหวาน และลดความดันโลหิต มีการทดลองใช้ใบแห้ง เป็นยาขับปัสสาวะ ขับกรดยูริคซึ่งเป็นสาเหตุของโรคเกาต์ และรักษาโรคนิ่วในไต กับผู้ป่วยที่โรงพยาบาลรามาธิบดี โดยใช้ใบแห้งประมาณ 4 กรัม ชงกับน้ำเดือด 750 ซีซี ดื่มต่างน้ำตลอดวัน ได้ผลเป็นที่พอใจของแพทย์ พบว่าในใบมีเกลือโปแตสเซียมสูง ผู้ป่วยโรคหัวใจไม่ควรใช้
สายน้ำผึ้ง
สายน้ำผึ้ง – JAPANESE HONEY-SUCKLE เป็นไม้เถาเลื้อยพัน ใบเดี่ยว เรียงตรงข้ามรูปไข่แกมขอบขนาน หรือรูปใบหอก กว้าง 1.5 – 3 ซม. ยาว 3 – 6 ซม. ดอกช่อออกเป็นกระจุก ที่ซอกใบและปลายกิ่ง กลีบดอก สีครีมแล้ว เปลี่ยนเป็นสีเหลืองส้ม ผลเป็นผลสด รูปกลม เมื่อสุกมีสีดำ
สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
ต้น – ใช้ทั้งต้นแก้บิด ท้องเสีย ถ่ายเป็นเลือด ลำไส้อักเสบ โรคกระเพาะอาหาร ขับปัสสาวะรักษาฝี แผลเปื่อย มีการทดลองกับผู้ป่วย พบว่ามีฤทธิ์แก้ท้องเสีย
ตอนต่อไป : ยาดีสมุนไพรอินทนิลน้ำ
