วิถีสุขภาพ
โดย…พินิจ จันทร
วันพฤหัสบดีที่ 18 พฤศจิกายน 2564
ขิง
ขิง – Zingiber officinale Rose. หรือ ขิงแกลง, ขิงแดง(จันทบุรี), ขิงเผือก(เชียงใหม่), สะเอ(กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน)
วิธีใช้
- ใช้ขิงแก่ขนาดเท่านิ้วหัวแม่มือทุบให้ให้แตก หรือหั่นเป็นแว่นต้มกับน้ำ 1 แก้ว ใช้ไฟอ่อนๆ ต้มให้เดือดนาน 5 นาที ต้มเสร็จเอาขิงออก เติมน้ำเล็กน้อยดื่มวันละ 3 ครั้ง ครั้งละ 1 แก้ว เช้า-กลางวัน-เย็น
- ใช้ขิงแก่ขนาดหัวแม่มือ ฝานเป็นแผ่นบางๆเติมน้ำร้อนเดือดจัดๆให้เต็มถ้วย ปิดฝาตั้งไว้ให้พออุ่น ใส่น้ำตาลเล็กน้อย ดื่มวันละ 3 ครั้ง ครั้งละ 1 แก้ว
ข้อเสนอแนะ
- หากไม่มีขิงสดจะใช้ขิงแห้งแทนก็ได้
- ขิงผงที่มีจำหน่ายโดยทั่วไปผ่านกระบวนการหลายอย่างทำให้สรรพคุณลดลงได้ฃ
- หากดื่มแล้วรู้สึกคอแห้งหรือกระหายน้ำเพิ่มขึ้น ควรหยุดใช้ยา
ตะไคร้
ตะไคร้ – Cymbopogon citratus(DC.)Stapf หรือ คาหอม(เงี้ยว-แม่ฮ่องสอน), ไคร(ภาคใต้), จะไคร(ภาคเหนือ), เชิดเกรย ,เหลอะเกรย(เขมร-สุรินทร์), ห่อวอตะโป่(กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน)
วิธีใช้ ใช้ตะไคร้ 1 ต้น หั่นเป็นแว่นๆและขิงสด 5-6 แว่น ใส่น้ำ 3-4 แก้ว ต้มจนเดือดทิ้งไว้ให้อุ่น ดื่มครั้งละ 1/2-1 แก้ว วันละ 3 เวลา หลังอาหาร
มะขาม
มะขาม – Tamaarindus indica Linn. หรือ ตะลูบ(ชาวบน-นครราชสีมา), ม่องโคล้ง(กะเหรี่ยง-กาญจนบุรี),มอดเล, ส่ามอเกล(กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน) อำเบียล(เขมรขสุรินทร์), มะขามแมว, มะขามกะดาน
วิธีใช้ ต้มน้ำ 1 หม้อใหญ่ เมื่อเดือดแล้วใส่ใบมะขาม 1 กำมือใหญ่ๆลงไป รอจนเดือดแล้วยกลง ทุบหัวหอม 3-4 หัว พอแตกแล้วใส่ลงไปใช้ผ้าคลุมทั้งตัวและหมอน้ำเอาไว้ ค่อยๆแง้มฝาหม้อ ให้ไอน้ำออกมาทีละน้อยสูดไอที่ระเหยขึ้นมา ช่วยให้หายคัดจมูกและขับเหงื่อสูดจนหมดไอแล้วผสมน้ำเย็นลงไปพออุ่นแล้ว อาบทำวันละ 1-2 ครั้งประมาณ 3-4 วัน
สรรพพคุณ แก้ไข้หวัดโดยตะไคร้
บอระเพ็ด
บอระเพ็ด –Tinospora crispa ( L.) Miers ex Hook.f. & Thoms หรือ เครือเขาฮอ จุ่งจิง เจตมูลหนาม เจตมูลยาน เถาหัวด้วน หางหนู
เป็นไม้เถาเลื้อยพัน มีลักษณะคล้ายชิงช้ามาก ต่างกันที่เถามีขนาดใหญ่กว่า มีปุ่มปมมากกว่า มีรสขมกว่าและไม่มีปุ่มใกล้ฐานใบ
ประโยชน์ทางสมุนไพร : ตำรายาไทยใช้เถาเป็นยาแก้ไข้ ขับเหงื่อ แก้กระหายน้ำ แก้ร้อนใน โดยนำเถาสดขนาดยาว 2 คืบครึ่ง (30-40 กรัม) ต้มคั้นเอาน้ำดื่ม หรือต้มเคี่ยวกับน้ำ 3 ส่วนจนเหลือ 1 ส่วน ดื่มก่อนอาหารวันละ 2 ครั้งเช้าเย็น หรือเมื่อมีไข้ นอกจากนี้ใช้เป็นยาขมเจริญอาหารด้วย ปัจจุบันองค์การเภสัชกรรมผลิตทิงเจอร์บอระเพ็ด เพื่อใช้แทน Tincture Gentian ซึ่งเป็นส่วนผสมของยาธาตุที่ต้องนำเข้าจากต่างประเทศ การทดลองในสัตว์พบว่าน้ำสกัดเถาสามารถลดไข้ได้
ปลาไหลเผือก
ปลาไหลเผือก – Eurycoma longifolia Jack หรือ กรุงบาดาล คะนาง ชะนาง ตรึงบาดาล ตุงสอ แฮพันชั้น เพียก หยิกบ่อถอง หยิกไม่ถึง เอียนดอน ไหลเผือก
เป็นไม้ยืนค้น สูง 4-6 เมตร ลำต้นตรง ไม่ค่อยแตกกิ่งก้าน ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ ออกเป็นกระจุกบริเวณปลายกิ่ง ใบย่อยรูปไข่แกมวงรี กว้าง 2-3 ซม. ยาว 5-7 ซม. สีเขียวเข้ม ยอดและใบอ่อนมีขนสีน้ำตาลแดง ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ ดอกย่อยขนาดเล็ก กลีบดอกสีม่วงแดง ผลเป็นผลสด รูปยาวรี
ประโยชน์ทางสมุนไพร : ตำรายาไทยใช้รากเป็นยาแก้ไข้ทุกชนิดรวมทั้งไข้จับสั่น พบว่าสารที่ออกฤทธิ์เป็นสารที่มีรสขมได้แก่ eurycomalactone eurycomanol และ eurycomanone สารทั้งสามมีฤทธิ์ยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อมาเลเรียชนิดฟัลซิพารัมในหลอดทดลองได้ จัดเป็นสมุนไพรที่มีศักยภาพ ควรศึกษาวิจัยต่อไป
(ตอนต่อไป : สมุนไพรย่านาง)
